Diferansiyel Dış Burma Kontrolü Nasıl Yapılır

Önce şunu netleştirelim: "dış burma" derken neyi ölçüyoruz?

Diferansiyelde "burma" ya da "boşluk" dediğimiz şey, tahrik gücü tekere ulaşmadan önce dişlilerin birbirini boşta çevirebildiği açısal miktardır. Teknik literatürde buna diş boşluğu (backlash) denir. "Dış burma" ise günlük atölye dilinde daha çok dışarıdan, yani kardan flanşından veya tekerden elle çevirerek hissedilen toplam boşluğu anlatmak için kullanılır.

Bu ayrım önemli, çünkü ikisi aynı şey değil. Dişli boşluğu milimetrenin onda biri mertebesinde ölçülür; flanştan hissettiğiniz boşluk ise dişli boşluğu + aks mili kamalarındaki boşluk + kardan mafsallarının payı + şanzıman çıkışındaki boşluğun toplamıdır. Yani araç diferansiyel dış burma kontrolü yaptığınızda tek bir parçayı değil, aktarma organının tamamının yorgunluğunu ölçüyorsunuz.

Neden bu kontrolü yapmak isteyeyim?

Genellikle şu şikâyetlerden biriyle gelinir:

Kalkışta veya gaz kesip tekrar bastığınızda arkadan gelen tek bir "tak" sesi
Vitesi geri alıp bıraktığınızda aktarma organında hissedilen belirgin salınım
Hız arttıkça değişen uğultu, viraj dışında da devam eden ses
Diferansiyel yağı değişimi sırasında karterde metal talaş bulunması

Boşluk kontrolü, bu seslerin kaynağının dişli aşınması mı, mafsal mı, yoksa aks kaması mı olduğunu daha servise girmeden daraltmanızı sağlar. Yağın rengi ve kokusu da benzer bir ipucu verir; kararmış, yanık kokan bir diferansiyel yağı zaten aşırı ısınma yaşandığını söylüyor demektir.

Evde nasıl kontrol edilir?

Güvenlik önce: Araç düz zeminde olmalı, ön tekerler takozlanmalı, vites boşta ve el freni çekili olmalı (arka tekerden ölçüm yapacaksanız el freni serbest, araç sehpaya alınmış olmalı). Kriko tek başına asla yeterli değildir.

Flanş yöntemi: Kardan milini diferansiyel flanşından ayırmadan, flanşın kenarına keçeli kalemle bir çizik atın. El freni çekiliyken flanşı elle saat yönünde son noktaya kadar çevirin, çizginin yerini işaretleyin. Sonra ters yöne çevirip ikinci işareti koyun. İki işaret arasındaki yay uzunluğunu cetvelle ölçün.
Teker yöntemi: Araç sehpada, vites boşta. Bir arka tekeri iki elinizle tutup ileri geri "burun". Karşı teker serbest döneceği için bu yöntem açık diferansiyelde net sonuç vermez; sadece kaba bir his verir. Kitlemeli veya sınırlı kaymalı diferansiyellerde davranış farklıdır.
Komparatör yöntemi: Kapak açılır, komparatör ucu ayna dişlisinin bir dişine dik olarak dayanır, pinyon sabit tutulup ayna dişlisi sağa sola oynatılır. Gerçek diş boşluğunu yalnızca bu yöntem verir.

Kaç milimetre / kaç derece normal?

Tek bir evrensel değer yok; belirleyici olan üreticinin servis kitabındaki rakamdır. Yine de yön bulmanız için genel kabul gören aralıklar şöyledir:

Ölçüm noktası	Tipik kabul aralığı	Ne zaman şüphelenmeli
Ayna dişlisi diş boşluğu (komparatörle)	Yaklaşık 0,10–0,25 mm	Üst sınırın belirgin üzerinde ya da dişler arasında dolaşırken değer çok değişkense
Kardan flanşında yay uzunluğu	Genellikle birkaç milimetre (flanş çapına göre)	Bir santimetreye yaklaşan, elle hissedilir "boşta salınma" varsa
Toplam aktarma organı açısal boşluğu	Kabaca birkaç derece	Çevirirken sertçe "tık" diye oturuyorsa

Pratikte tek bir ölçümden çok ölçümün zaman içindeki değişimi anlamlıdır. Altı ay arayla aynı yöntemle ölçtüğünüzde boşluk gözle görülür arttıysa, sayı hâlâ "normal" aralık